Strengpers uitgelegd, zo wordt een baksteen gemaakt
Een strengpers is een machine die klei door een mondstuk perst. Er komt een lange, rechthoekige streng klei uit die machinaal in stenen wordt gesneden, die daarna drogen en gebakken worden. Zo ontstaan harde, maatvaste stenen met scherpe hoeken en een strak oppervlak. In deze blog leg ik uit hoe de strengpers werkt, wat de stenen anders maakt dan vormbak of handvorm en wanneer ik ze adviseer.
Zo werkt een strengpers
- Persen. De pers duwt de klei door een mondstuk. Er ontstaat een doorlopende kleibalk met rechte hoeken, de streng.
- Snijden. De streng wordt machinaal in stenen van de gewenste maat gesneden.
- Drogen en bakken. De stenen drogen en gaan daarna de oven in.
Omdat de steen niet in een bak wordt gevormd maar uit een streng wordt gesneden, is hij zeer maatvast. Dat zie je terug in de gevel, met strakke lijnen en een rustig voegbeeld. Hoe dat er in het echt uitziet, zie je bij onze strengpers bakstenen.
Waarom een strengpers vette klei nodig heeft
Een steen uit de strengpers heeft geen vormbak die hem steunt tijdens het snijden en drogen. De klei moet zijn vorm dus zelf vasthouden. Daarvoor is vette klei nodig, klei met weinig zand en een dichte structuur. In Nederland is veel schrale klei te vinden, die juist veel zand bevat. Dat is een belangrijke reden dat vormbakstenen hier zo gangbaar zijn.
Kenmerken van een steen uit de strengpers
Door die dichte klei is de steen hard en weinig poreus. Hij neemt minder water op dan een vormbak steen, waardoor vuil en verwering minder kans krijgen. De methode maakt ook felle kleuren mogelijk. In de showtuin zie ik dat klanten die een strakke, moderne gevel zoeken vaak als eerste bij deze stenen blijven staan. Hieronder zie je een aantal voorbeelden uit ons assortiment strengpers metselstenen.
Geperforeerde strengpersstenen
Zet je stalen of glazen doorns in het mondstuk van de pers, dan krijgt de steen gaten. Zo'n geperforeerde steen heeft een aantal voordelen.
- Er is minder klei nodig per steen.
- De steen droogt sneller en gelijkmatiger, en dat drogen kost minder warmte.
- De steen is lichter in gewicht.
Een aandachtspunt is dat de steen bij de gaten kwetsbaarder is en dat zich in de holtes vuil kan ophopen. Bij slecht metselwerk kan water uit de specie of regenwater in de gaten trekken, wat bij vorst schade kan geven. In de showtuin krijg ik regelmatig de vraag of een steen met gaten wel in een buitenmuur kan. Mijn antwoord is ja, mits het metselwerk goed wordt uitgevoerd. Bespreek dat dus altijd met je metselaar.
Structuur, nerf en bezanding
De gaten zitten altijd in de kant die je na het metselen niet ziet. De gladde zichtkanten kunnen tijdens het persen met een rol een structuur krijgen. Een rol met een golfprofiel geeft nerven, een rol met tanden geeft kepen en een onregelmatige rol geeft een structuur die aan boomschors doet denken. Omdat de klei in één richting door de pers gaat, lopen grote structuren altijd evenwijdig aan die persrichting.
Daarnaast kies je tussen een gladde steen, zoals de bruine Geba 860, en een bezande steen. Bezanden is een extra stap in de productie. Daarbij krijgen de twee kopse kanten en de lange zichtkant, de strek, een laagje zand. De rode Geba 847 is daar een voorbeeld van, met daarnaast een structuur in het oppervlak.
Strengpers, vormbak of handvorm
Bij een vormbak steen wordt klei in een bak geperst. De bak wordt omgedraaid, zodat de steen eruit valt en kan drogen. Een strengpers steen komt niet uit een bak maar uit een doorlopende streng. Daardoor kan een fabrikant makkelijker variëren in formaat en uitvoering, zoals stenen met gaten. De drie soorten verschillen vooral in uitstraling.
| Soort steen | Kenmerken |
|---|---|
| Handvorm | Grillig, generfd en bezand oppervlak, ambachtelijke uitstraling |
| Vormbak | Vijf kanten met zand en één afgesneden kant, strak met een vlakke, bezande zichtzijde |
| Strengpers | Zeer strak en maatvast, hard en weinig poreus, glad of bezand, met of zonder nerfstructuur, ook in felle kleuren |
Wanneer ik deze stenen adviseer
Ik adviseer een steen uit de strengpers voor moderne architectuur en voor projecten waarbij een maatvaste gevelsteen belangrijk is. Zoek je juist een ambachtelijke, levendige uitstraling, dan past een handvorm steen beter.
Bij ons vind je deze stenen in waalformaat, in kleuren van oranje en rood tot bruin en zwart. Zoek je een uitgesproken moderne gevel, kijk dan eens naar de zwarte Geba 863 met structuur.
Tip uit de showtuin. Twijfel je tussen twee kleuren? Vraag dan eerst een steenmonster aan of bekijk de stenen in het daglicht in onze showtuin. Een kleur oogt op een scherm vaak anders dan op de gevel. Bekijk alle strengpers gevelstenen en kies je favorieten.
Wil je meer weten? Lees dan ook hoe het bakproces van metselstenen werkt, of hoe handvorm en vormbak verschillen in deze blog van Marco.
Twijfel je welke steen bij jouw gevel past? Neem gerust contact met mij op, of kom langs in onze showtuin in Bergharen. Je kunt er ook buiten de openingstijden rondlopen en de stenen in het echt bekijken. Ik denk graag met je mee.
Artikel delen