Handvorm of vormbak? Het verschil in metselstenen

Hoe een baksteen wordt gevormd, bepaalt bijna alles aan het uiterlijk: het oppervlak, de regelmaat van de vorm en zelfs hoe de steen ouder wordt. Ik krijg deze vraag regelmatig van klanten die twijfelen tussen handvorm, vormbak en strengperssteen, terwijl dat verschil eigenlijk vrij eenvoudig uit te leggen is zodra je weet hoe elk type wordt gemaakt.

Wat is het verschil tussen handvorm, vormbak en strengpers baksteen?

Er zijn drie manieren om een metselsteen te vormen, en elke methode geeft de steen een ander karakter. Handvorm baksteen is het meest ambachtelijke en oneffen, vormbaksteen is strakker en regelmatiger, en strengperssteen is het meest uniforme en snelste productieproces van de drie.

Handvorm baksteen, het meest ambachtelijke proces

Handvorm is de oudste methode om een baksteen te maken. Een bal goed kneedbare klei wordt in een houten mal gedrukt, de bovenkant wordt afgestreken en afgedekt met een stalen droogplaat, en na het omdraaien van de mal valt de ongebakken steen (de vormeling) eruit. Om de steen makkelijk los te krijgen, wordt de mal vooraf bestrooid met zand, en dat zie je terug in het eindresultaat.

Bij dit proces ontstaat de grootste maatspreiding van de drie methodes, wat past bij het ambachtelijke karakter. Ik adviseer dit proces vooral bij restauratiewerk, waar dat juist gewenst is. Het originele oppervlak met plooien en nerven wordt tegenwoordig vaak nagemaakt door de mal te bestrooien met zaagsel, dat tijdens het bakken verbrandt en een onregelmatig oppervlak achterlaat.

Vormbaksteen, strak en gelijkmatig

Bij vormbaksteen wordt de klei machinaal in vormbakken geperst, waarna de overtollige klei aan de bovenkant machinaal wordt afgestreken. Om te voorkomen dat de klei aan de vormbak blijft kleven, worden de vormbakken bezand. Daardoor heeft een vormbaksteen altijd vijf kanten met zand en één afgesneden kant.

Ik adviseer dit type vaak als je een strakke, gelijkmatige gevel wilt zonder het onregelmatige karakter van handvorm. De vorm is stabiel en het oppervlak is veel regelmatiger dan bij handvorm baksteen.

Strengperssteen, snel en veelzijdig

Strengperssteen wordt tegenwoordig het meest toegepast. De klei komt als een doorlopende streng uit een strengpersmachine, in plaats van in een mal gevormd te worden, en wordt op de juiste dikte afgesneden. Je herkent een strengperssteen aan de strakke vorm met scherpe, geperste snijvlakken.

Omdat het strengpersprocedé een doorlopend proces is (ook wel extruderen genoemd), kunnen deze stenen razendsnel geproduceerd worden, en is bijna elke steenvorm mogelijk. Wil je juist een gebruikt of verweerd uiterlijk, dan adviseer ik de getrommelde variant, waarbij de steen na productie een extra bewerking krijgt voor een ouder aandoend oppervlak.

Welke baksteen past bij jouw project?

Welke van de drie het beste past, hangt af van wat je zoekt. Voor restauratie of een ambachtelijke, ongelijke uitstraling adviseer ik handvorm. Voor een strakke, moderne gevel met een regelmatig patroon past vormbaksteen meestal beter. Voor grote oppervlaktes met veel keuze in formaat en kleur, en een scherpere prijs, is strengperssteen vaak de praktische keuze. Twijfel je nog, bekijk het volledige assortiment metselstenen of gebruik onze adviestool om tot de juiste keuze te komen.

Heb je nog vragen over welke metselsteen bij jouw project past? Neem gerust contact met mij op, of kom langs in onze showtuin in Bergharen. Ik denk graag met je mee.